İçeriğe geç

Hizmet Yönetiminin Dört Boyutu – Değer Akışları ve Süreçler

Hizmet yönetiminin dört boyutu ile ilgili yazılarımızın sonuncusundayız. Bir bakıma, şimdiye kadar genel olarak hizmeti oluşturan parçalara odaklandık. Değer akışları ve süreçler ile ilgili bu yazımızda işin “nasıl” kısmını ele alacağız. Nasıl çalışalım, nasıl iş yapalım? Hangi aktiviteleri gerçekleştirelim?

Önce ITIL’da dört boyut kavramı nasıl ele alınıyordu hatırlayalım:

Four dimensions of service management: The four perspectives that are critical to the effective and efficient facilitation of value for customers and other stakeholders in the form of products and services

Hizmet yönetiminin dört boyutu: Müşterilere ve diğer paydaşlara, ürünler ve hizmetler aracılığı ile etkin ve verimli bir biçimde değer katabilmek için kritik dört temel unsur.

Bu dört temel unsur/boyut

Tanımlar

Bir çoğumuz süreç (process) kavramını iyi-kötü biliyoruz. Ama değer akışı (value stream) kavramı bizim için yeni olabilir. Bu yüzden isterseniz önce tanımlar ile başlayalım.

Process: A set of interrelated or interacting activities that transform inputs into outputs. A process takes one or more defined inputs and turns them into defined outputs. Processes define the sequence of actions and their dependencies.

Süreç: Girdileri çıktılara dönüştüren, birbiri ile ilişkili veya etkileşimli aktiviteler topluluğu. Bir süreç, bir veya daha fazla tanımlı girdiyi alıp, tanımlı çıktılara dönüştürür. Süreçler içerisinde, gerçekleştirilecek işlemlerin sıraları ve birbirlerine bağımlılıkları tanımlanır.

—

Value stream: A series of steps that an organization uses to create and deliver products and services to a consumer.

Değer akışı: Organizasyonun (BT olarak düşünebilirsiniz) tüketicilere ürünler ve hizmetler oluşturmak ve sunmak için kullandığı adımlar topluluğu.

Kısaca tüketicilere sunacağımız ürünleri, hizmetleri oluşturmak için; bu ürünleri, hizmetleri sunmak için hangi adımları atıyoruz? İş yapış biçimimiz nedir?

Tamam ama sizce de değer akışı tanımı biraz süreç tanımını andırmıyor mu, ne dersiniz? Gelin lokanta örneğinde değer akışı, süreç arasındaki ufak nüansları yakalamaya çalışalım.

Yine mi lokanta?

Evet yine lokantadayız. Müşterilerimiz acıkmış, yemek siparişi verecekler. Sipariş edilen yemekler mutfakta hazırlanacak ve müşterilere sunulacak.

En basit haliyle değer akışımız:

Siparişin alınması —-> Yemeğin hazırlanması —–> Hazırlanan yemeğin sunulması

Bakın bu adımların her biri, müşterinin önüne yemeği koyabilmemiz için gerekli, önemli. Ve bu adımların hiç biri tek başına müşteriye değer katamıyor. Siparişi aldık diyelim, iyi güzel. Ama siparişi ne kadar düzgün, profesyonel bir biçimde almış olursanız olun, müşteri yemek önüne gelmeden mutlu olmayacak!

Değer akışı güzel, hoş. Ama zaman zaman değer akışını oluşturan adımları detaylandırmak gerekebilir. Mesela siparişi kim alacak, müşteriye hangi soruları soracak, aldığı siparişi nereye yazacak? Önce içecek siparişi mi alınacak yoksa yiyecek mi? Başlangıç mı yoksa ana yemek mi? Ya da ne bileyim kahve mi? Bakın burada karşımıza birbiri ile ilişkili veya etkileşimli aktiviteler çıkıyor. Yani süreçler. O zaman belki diyoruz ki, bizim “siparişin alınması” ile ilgili bir sürecimiz olmalı. Ya da “yemeğin hazırlanması” ile ilgili….

Süreç ile değer akışı arasında önemli fark, tüketiciye yönelik oluşturulan değer. Süreç aktivitelerin bir araya gelmesi ile oluşturuluyor, tüketiciye değer sunmak bir zorunluluk değil; değer akışında ise adımların bir araya gelmesi ile tüketiciye sunulan değer belki de tanımın en önemli bölümü.

Yalnız şunu tekrarlamam da fayda var, siparişi alma sürecini ne kadar iyi tanımlarsanız tanımlayın ya da ne kadar iyi bir biçimde işletirseniz işletin müşterinin asıl isteği masasında yemeği görmek! Yemek de bu farklı adımların bir araya gelmesi, farklı süreçlerin işletilmesi ile ortaya çıkıyor.

Değer akışlarını oluşturmak için ITIL 4 bize yardımcı bir model de sunuyor, Hizmet Değer Zinciri (Service Value Chain). Ama bu konuya gelmemize daha var….

Değer akışı Yalın (Lean) felsefeden ITIL’a getirilen önemli bir kavram. Belki ileride biraz daha detaylı üzerinde durma şansımız olur.

Peki ya BT?

Evet evet haklısınız, yeter lokanta. Biz asıl işimize, BT’ye geri dönelim. Nasıl değer akışları oluşturmalı? Akla ilk gelen örnek, tüketicinde gelen yepyeni bir talep doğrultusunda yeni bir ürün ve/veya hizmet oluşturma.

İster çevik yöntemler kullanıyor olun, ister geleneksel takılın, aslında ana hatları ile adımlarımız belli.

Talep alma –> Analiz –> Tasarım –> Kodlama –> Test –> Deployment –> Hizmetin Sunumu

Tabii ki “biz analiz ve tasarımı birlikte yapıyoruz” ya da “biz önce testlerimizi yazıyor, sonra o testleri geçecek kodları üretiyoruz” diyebilirsiniz. Bu durumda sizin değer akışınız yukarıdaki akıştan biraz farklı olur.

Ama odak noktayı kaçırmayalım, bu akış kapsamında en baştan talebi alıyoruz, bu adımları atarak ürün ve/veya hizmeti hazır hale getirip tüketicinin karşısına çıkartıyoruz yani değer yaratıyoruz. Bu adımların her biri bizim için “değerli” ama hiç biri tek başına tüketiciye değer sunamıyor.

Bu arada, bu adımları daha net ve detaylı tanımlamak isteyebilirsiniz. Talep alırken hangi sırayla, neler yapılacak, kim yapacak, ne tür bir araç kullanılacak? İşte bu sorular bizi “talep alma” sürecine götürüyor. Ya da belki “test” sürecine…

Tabii ki yukarıda verdiğim basit bir örnek. Buna benzer bir çok akış aracılığı ile tüketici için değer yaratabilirsiniz.

Sonuç olarak…

Bir çok kurum belirli süreçlere odaklanıp, bu süreçleri olabildiğince iyileştirmeye çalışıyor. Fakat bir süreç çok iyi iken etkileşimli bir diğer sürecin yeterince iyi olmaması uçtan uca işleyişin istenilen şekilde akmamasına yol açıyor. Aslında süreçler üstü, daha yukarıdan bir bakışa ihtiyaç var. İşte değer akışları bu noktada bize yardımcı oluyorlar.

Değer akışı kavramı ile bir kaç yazı sonra tekrar karşılacağız. Belki de bu kavram bizim daha tüketici odaklı, basit ve pratik düşünmemize; daha geleneksel BT ekipleri için farklı süreçleri bir araya getirmeye yardımcı olacak.

Peki sizin değer akışlarınız tanımlı mı? Bu akış içerisinde yer alan adımları süreçler ile detaylandırıyor veya destekliyor musunuz?

Bu arada aklınıza takılan sorular olursa çekinmeden bana yazabilirsiniz…

Fırat

ITIL® is a registered trade mark of AXELOS Limited, used under permission of AXELOS Limited. All rights reserved

Kategori:Dört BoyutITILF