ITIL 4’ün omurgası Hizmet Değer Sistemini oluşturan bileşenler arasındaki seyahatimiz devam ediyor. İlk durağımız Rehber Prensipler idi, şimdi sırada yönetişim var.
İlk bakışta size de biraz uydurulmuş bir kelime gibi gelmiyor mu, “Yönetişim” ?
İngilizce aslı “governance” olan bu kelime zaman zaman “yönetim” şeklinde de kullanılıyor. Biz yönetim (management) kavramını, yönetişim (governance) kavramından özellikle ayrı tutmak istediğimiz için bu ilk karşılaşıldığında garipsenen kelimeyi kullanmaya devam edeceğiz.
Hatta “governance” kelimesi ile aynı kökten gelen daha bilindik bir başka kelime daha var: “government”. Ama merak etmeyin, bu yazıda yasama, yürütme ve yargı organlarından falan bahsetmeyeceğiz…
Peki yönetişim bizim için neyi ifade ediyor, ITIL bu kavramı nasıl yorumluyor?
Karar verme, yönlendirme ve kontrol…
İlk duyulduğunda akıllara daha çok kural koyma, politika belirleme getirse de, yönetişim aslında karar verme, yönlendirme ve kontrol ile ilgili bir kavram.
Bir kuruluşu da yönlendirmek ve kontrol etmek isteyebilirsiniz, bir iş birimini veya BT’yi de.
Örneğin, bir çok farklı iş biriminin bulunduğu bir kuruluşu düşünelim. Her iş birimi, birbirinden bağımsız bir biçimde, kendi kafasına göre hareket ederse, kuruluşun belirlediği hedeflere ulaşması çok mümkün olmayacaktır. İş birimlerini belirli bir düzende çalışır hale getirmek, ortak bir hedefe yönlendirmek gerek. Daha sonra da bu hedef doğrultusunda hareket edilip edilmediğini kontrol etmek!
Bu durumda yönetişimi sağlayacak bir organa ihtiyacımız var. Genellikle kuruluşlarda yönetim kurulunun bu görevi üstlendiğini görüyoruz.
Ya da gelin bir basamak aşağıya inelim. BT birimleri içerisinde de genellikle farklı ekipler, takımlar yer alıyor. Her ekibin öncelikleri birbirinden farklı; bu ekipler çoğu zaman birbirlerinden kopuk bir biçimde çalışıyorlar. Farklı ekiplerin, kuruluş hedefleriyle örtüşen, belirlene ilkeler ve ortak BT hedefleri doğrultusunda, birlikte çalışmalarını sağlamak gerek.
Bu öyle kendi kendine olmuyor tabi! Bu sefer de BT biriminin yönetişimini sağlayacak bir organa, bir kurula ihtiyacımız var.
Çoğu zaman kuruluşlarda bu parçanın eksik olduğunu görüyoruz. Bu durum BT ekipleri arası koordinasyon ve birliktelik eksikliğine, çeşitli belirsizliklere, BT’nin iş beklentilerini karşılayamamasına ve sonuç olarak gerek iş birimi ve üst yönetim, gerekse BT çalışan memnuniyetsizliklerine neden oluyor.
Peki yönetişimi nasıl sağlayacağız?
Genel olarak yönetişim ile ilgili yayınlarda/çerçevelerde, üç temel aktivite ön plana çıkmakta: Değerlendir (evaluate), yönlendir (direct), izle (monitor).
Değerlendir: Kuruluşun, kuruluş stratejisinin, hizmet, ürün, proje portföylerinin, performansın, paydaşlarla ilişkilerin, hatta fırsatların, seçeneklerin değerlendirilmesi. Düzenli olarak gerçekleştirilen değerlendirme, değişen paydaş ihtiyaçlarının ve dış koşulların farkında olunmasını sağlar.
Yönlendir: Yönetişimi sağlayacak organın, kurumsal strateji ve politikaların sorumluluğunu ataması; stratejinin, politikaların hazırlanması ve uygulanması ile ilgili çalışmalar için gerekli yönlendirmeleri gerçekleştirmesi. Stratejiler, kurumsal faaliyetler, gelecekte gerçekleştirilecek yatırımlar, vb. için yön ve öncelikler belirlenir. Politikalar aracılığı ile gerek iç, gerekse dış paydaşları için istenilen davranış gerekliliklerin tanımlanması sağlanır.
İzle: Kuruluşun, uygulamaların, ürünlerin, hizmetlerin performansları izlenmesi; tanımlı politikalara ve yönlendirmelere uygun çalışılıp çalışılmadığının belirlenmesi. Edinilen veriler, değerlendir aşamasında tekrar ele alınır.
Yani aslında yönetişim kapsamında özetle, içinde bulunduğumuz durumu, ortamı, şartları değerlendirelim; karar verelim, önceliklerimizi, hedeflerimizi, yönümüzü belirleyelim ve ekipleri bu doğrultuda çalışacak şekilde yönlendirelim; daha sonra belirlenen hedeflere uygun ilerlenip ilerlenmediğini izleyelim istiyoruz.
ITIL ve yönetişim
ITIL’da, BT hizmetlerini yönetmek için oluşturduğumuz hizmet değer sisteminin beş bileşeninden bir tanesi de yönetişim.
- Farklı seviyelerde tüm BT ekiplerinin uyum içinde çalışabilmeleri için temel ilkelerin belirlenmesi, ortak hedeflerin tanımlanması;
- Hizmet değer zinciri ve pratiklerin (süreçlerin) doğru bir biçimde tasarlanmaları ve işletilmeleri için gerekli doğrultunun belirlenmesi;
- Değişen paydaş ihtiyaçlarına ve ortam koşullarına uyum sağlayabilmek için gerekli mekanizmaların kurulması;
- Hizmet değer sisteminin ve genel olarak hizmet yönetiminin gözetimi
yönetişim (yönetişim organı) aracılığı ile gerçekleştirilmesini beklediğimiz temel görevler.
Aslında yönetişim, hizmet değer sisteminin ve BT hizmet yönetiminin bir bütün olarak, uyum içerisinde, sorunsuz bir biçimde çalışmasını sağlamak için kritik bir bileşen.
Yönetişim – hatta daha da daraltalım kapsamı – BT yönetişimi, Türkiye’de değeri yeni anlaşılmakta olan bir konu. Ve belki de üzerinde daha detaylı durulması gereken bir konu. O zaman bir sonraki yazımızda BT Yönetişimine, hafif COBIT’ten de destek alarak, değinelim.
Bu arada sizler kuruluşlarınızda BT yönetişimini nasıl sağlıyorsunuz?
Her türlü sorunuzu, yorumunuzu bekliyorum.
Sevgiler….
ITIL® is a registered trade mark of AXELOS Limited, used under permission of AXELOS Limited. All rights reserved